Geen enkel archief vermeldt de bouwdatum van de eerste kerk van Lisogne. Ze verschijnt voor het eerst, heel klein, in de Albums van Croÿ omstreeks 1605.
Een kerk die driemaal herbouwd werd
In 1701 stelt de bisschop van Namen bij zijn bezoek vast dat de kerk te klein is en dat de parochianen de klok niet horen. Pastoor F. H. Caillet (1691-1720) laat dan tussen 1701 en 1703 een nieuwe kerk en pastorij bouwen. In 1845 noemt het kerkenregister haar nog « ellendig en te klein (200 plaatsen) »: ze wordt herbouwd in 1845-1847, en de toren vanaf 1874 heropgericht.
De klokken worden in 1941 door de Duitsers weggehaald. Op 23 november 1969 stort het plafond in. Dankzij Léon Vandurme, Eugène Henry de Frahan en Julien Floymont worden dak en gewelf volledig vernieuwd en gaat de kerk op 4 juni 1972 opnieuw open, met twee nieuwe klokken die met een handlier werden opgehesen. Ze hebben een peter en meter: Joseph Beaujot en Joséphine Higuet voor de kleine, Alexandre Bailly en Mariette Dewez voor de grote.
Het martelaarschap van de heilige Bartholomeus
De apostel Bartholomeus zou Arabië en Mesopotamië hebben geëvangeliseerd voor hij in Armenië levend werd gevild; zijn feest valt op 24 augustus. De kerk bewaart een groot schilderij van 3,25 bij 2 meter over zijn martelaarschap, geïnspireerd op Rafaël. Het werd door Camille Henry besteld bij de Dinantse schilder Franz Sodar (1828-1904) en op 5 maart 1877 geleverd.
Processies en tradities
Met Pasen trokken de kinderen door het dorp om wijwater te brengen, en langs elk huis met hun « raquettes » (ratels) om de diensten van de Goede Week aan te kondigen, terwijl de klokken zwegen. In de drie dagen vóór Hemelvaart trok de kruisdagenprocessie, met vaandels en Mariabeeld, langs drie « kapellen »: voor het huis Solot (nu Marchal), op het terras van het kasteel en bij de kapelzuil van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand, vlak bij de oude put.
Het kerkhof, geheugen van het dorp
Het kerkhof omringt de kerk sinds het Ancien Régime. Grote grafplaten, vroeger in de vloer van de kerk, zijn nu in haar muur ingemetseld; een ervan herinnert aan Pierre Caillet, in 1703 gestorven bij zijn zoon, pastoor van Lisogne, « die deze kerk en de pastorij heeft laten bouwen ».
Het indrukwekkendste monument is het mausoleum Genard-Bastin, een neoklassieke tempel in hardsteen, in 1891 opgericht door Nathalie Bastin, de dame van het « kleine kasteel », voor haar eerste echtgenoot. Het kostte 4.193 frank, meer dan drie jaar loon van de onderwijzer. Niet ver daarvandaan bewaren de graven van de gefusilleerden van 1914, zoals de neogotische grafsteen van de families Nepper-Bultot, de herinnering aan het drama: « Belgen! Laten we onze helden, onze martelaren nooit vergeten. »
Van pastorie tot pastorij
In de 17de eeuw lijkt de pastorie van Lisogne op een kleine hoeve: de pastoor leeft van zijn douaire, gronden verdeeld over drie « seizoenen » rond het dorp. De huidige pastorij dateert van 1774, zoals de latei boven de deur aangeeft. Haar omvang, verrassend voor een plattelandspastorij, getuigt van de voorspoed onder Maria Theresia. Tot in de jaren 1970 door pastoors bewoond, werd ze in 2009 verkocht en daarna gerestaureerd.
De kapelzuilen en de kapel
- De kapelzuil van Sint-Donatus, komend van Thynes, gesigneerd A. Baily, werd opgericht om het dorp tegen de bliksem te beschermen. Men zei dat de bliksem zich op die plek in tweeën splitste… wat niet belette dat hij in 1984 de kerk trof.
- De kapelzuil van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand, op het kruispunt van de weg naar de Fonds de Leffe en de Rue du Forbo, dateert van 1943, het Mariajaar.
- Het Mariabeeld van de Ferme de la Tour, in 1975 geplaatst door Julien Floymont op de plek van de oude perenboom waaronder zijn blind geworden grootmoeder graag zat.
- De kasteelkapel, onder een grote boom met dubbele stam, omringd door meer dan honderdjarige buxussen van meer dan zes meter hoog.
Naar « Lisogne se conte »: « L’église et son influence »; « Des pierres, témoins de vies enfouies à jamais », door M. Coleau.